2026-cı il oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) 7-ci Zirvə Görüşünün keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolunun, çoxtərəfli diplomatiyaya verdiyi önəmin və qlobal əməkdaşlığın inkişafına yönəlmiş təşəbbüslərinin növbəti təzahürü oldu. Müxtəlif dövlətlərin rəhbərlərini və nümayəndə heyətlərini bir araya gətirən bu mötəbər toplantı Asiya məkanında qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi, siyasi dialoqun genişləndirilməsi və ortaq maraqlara əsaslanan əməkdaşlığın inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Zirvə Görüşündə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin çıxışı beynəlxalq münasibətlərin mövcud reallıqları, dövlətlərin suveren hüquqlarına hörmət, təhlükəsizlik məsələləri, regional sabitlik və Azərbaycanın xarici siyasətinin prioritetləri ilə bağlı mühüm mesajları ilə diqqət çəkdi. Dövlət başçısı tədbir iştirakçılarını salamlayaraq Azərbaycanın AQEM-ə sədrliyinə göstərilən dəstəyə görə üzv dövlətlərə minnətdarlığını ifadə etdi. Bu dəstəyin ölkəmizə göstərilən etimadın və beynəlxalq əməkdaşlıq platformalarında həyata keçirilən fəaliyyətə verilən qiymətin göstəricisi olduğunu bildirdi. Azərbaycanın sədrliyə başladığı dövrdən etibarən təşkilatın fəaliyyətinin gücləndirilməsinə, qarşılıqlı əlaqələrin genişləndirilməsinə və üzv dövlətlər arasında əməkdaşlığın daha səmərəli mexanizmlər əsasında qurulmasına xüsusi diqqət yetirməsi Zirvə Görüşünün əsas məqamlarından biri kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın coğrafi mövqeyinin yaratdığı imkanlar ayrıca əhəmiyyət kəsb edirdi. Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən ölkəmiz tarixən müxtəlif sivilizasiyalar, mədəniyyətlər və iqtisadi məkanlar arasında əlaqələrin qurulmasında mühüm rol oynayıb. Bu gün də Azərbaycan nəqliyyat, logistika, enerji, rəqəmsal bağlantılar və humanitar əməkdaşlıq sahələrində həyata keçirdiyi təşəbbüslərlə Avrasiya məkanında əlaqələndirici mərkəz kimi mövqeyini möhkəmləndirir. Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlarla ikitərəfli və çoxtərəfli formatlarda qurduğu münasibətlər yalnız iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmır, eyni zamanda regional təhlükəsizliyin, siyasi dialoqun və qarşılıqlı anlaşmanın inkişafına xidmət edir. Bu yanaşma ölkəmizin xarici siyasətində əməkdaşlığın və qarşılıqlı faydanın əsas prinsiplər kimi qəbul olunduğunu göstərir. Dövlət başçısının vurğuladığı müstəqil xarici siyasət xətti Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə öz milli maraqlarına əsaslanan, eyni zamanda beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə hörmət edən dövlət kimi mövqeyini ifadə edir. Suveren bərabərlik, dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq, ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmət prinsipləri beynəlxalq münasibətlərin dayanıqlı əsaslarını təşkil edir. Bu prinsiplərin ardıcıl şəkildə tətbiqi dövlətlər arasında etimadın formalaşması, mübahisələrin sülh yolu ilə həlli və beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin möhkəmləndirilməsi üçün zəruridir. Prezident İlham Əliyev beynəlxalq münaqişələrin həllində ikili standartların tətbiqinə və seçici yanaşmalara qarşı Azərbaycanın mövqeyini də diqqətə çatdırdı. Dövlətlərarası münasibətlərdə beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinin bütün ölkələrə eyni şəkildə tətbiq olunması ədalətli dünya nizamının formalaşmasının başlıca şərtlərindən biridir. Beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların icrasının təmin edilməsi, hüquqi öhdəliklərin yerinə yetirilməsi və təcavüzkar davranışın cəzasız qalmaması münaqişələrin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Təcrübə göstərir ki, beynəlxalq hüququn selektiv tətbiqi mövcud problemlərin həllini çətinləşdirir, dövlətlər arasında inamsızlığı artırır və yeni qarşıdurmalar üçün zəmin yaradır. Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər beynəlxalq münasibətlərdə ədalət, hüquqi məsuliyyət və bərabər yanaşma məsələlərinin aktuallığını bir daha ön plana çıxardı. Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra üzləşdiyi çətinliklərə toxunan dövlət başçısı ölkəmizin ərazi bütövlüyünün pozulması, uzun illər davam edən işğal və yüz minlərlə insanın doğma yurdlarından didərgin düşməsi ilə bağlı tarixi reallıqları diqqətə çatdırdı. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda törədilmiş dağıntılar, azərbaycanlıların öz tarixi torpaqlarından qovulması və münaqişənin humanitar nəticələri Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyinin mühüm istiqamətlərindəndir. Bu məsələlərin beynəlxalq platformalarda gündəmə gətirilməsi təkcə Azərbaycanın üzləşdiyi problemlərin ifadəsi deyil, həm də oxşar faciələrin başqa xalqların başına gəlməməsi üçün beynəlxalq ictimaiyyətin məsuliyyətinə diqqət yönəldilməsidir. Dövlət başçısının çıxışında müharibə və sülh məsələlərinə ayrılan diqqət xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın müharibəni seçmədiyini, ölkənin qarşılaşdığı təcavüzə qarşı mübarizə apardığını və ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra sülh yolunu seçdiyini bildirdi. Bu yanaşma Azərbaycanın hərbi qələbədən sonra regional münasibətlərin normallaşdırılmasına və uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına verdiyi əhəmiyyəti əks etdirir. Dövlətin gücü yalnız öz təhlükəsizliyini təmin etmək imkanları ilə deyil, eyni zamanda əldə edilmiş nəticələri siyasi və diplomatik vasitələrlə möhkəmləndirmək bacarığı ilə də ölçülür. Azərbaycanın sülhə üstünlük verməsi, qarşıdurmanın davam etdirilməsi əvəzinə gələcəyə yönəlmiş münasibətlərin qurulmasına çağırış etməsi regionda yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Prezident İlham Əliyevin sülhün hələ də kövrək olduğunu və onun qorunaraq möhkəmləndirilməsinin vacibliyini vurğulaması isə prosesin davamlı siyasi iradə, qarşılıqlı məsuliyyət və konkret addımlar tələb etdiyini göstərir. Sülhün təmin olunması yalnız hərbi əməliyyatların dayanması ilə məhdudlaşmır. Onun uzunmüddətli xarakter alması üçün etimad mühitinin yaradılması, kommunikasiyaların inkişafı, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və dövlətlər arasında münasibətlərin beynəlxalq hüququn prinsipləri əsasında qurulması vacibdir. Bu baxımdan Azərbaycanın mövqeyi regional təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsini və gələcək nəsillərin münaqişələrin ağır nəticələrindən qorunmasını nəzərdə tutan strateji yanaşma kimi dəyərləndirilə bilər. Zirvə Görüşündə Azərbaycanın AQEM-ə sədrliyi dövründə həyata keçirilən fəaliyyətin nəticələri də diqqət mərkəzində oldu. Prezident İlham Əliyev ikiillik sədrlik müddətində təşkilatın institusional imkanlarının gücləndirilməsinə, üzv dövlətlər arasında əlaqələrin inkişafına və müxtəlif istiqamətlər üzrə əməkdaşlığın genişləndirilməsinə üstünlük verildiyini qeyd etdi. Nəqliyyat və bağlantılar, rəqəmsallaşma, ətraf mühitin mühafizəsi, turizm, təhsil və elm kimi sahələrdə əməkdaşlığın təşviq edilməsi AQEM-in fəaliyyətinin daha praktik məzmun qazanmasına imkan yaradır. Müasir beynəlxalq münasibətlərdə təhlükəsizlik anlayışı artıq yalnız hərbi-siyasi məsələlərlə məhdudlaşmır. İqtisadi dayanıqlılıq, texnoloji inkişaf, ekoloji təhlükəsizlik, insan kapitalının gücləndirilməsi və nəqliyyat əlaqələrinin etibarlılığı da dövlətlərin sabitliyinə birbaşa təsir göstərir. Bu sahələrdə birgə fəaliyyətin genişləndirilməsi üzv ölkələr arasında qarşılıqlı asılılığı sağlam əməkdaşlıq müstəvisinə yönəldir və ortaq problemlərin həllinə şərait yaradır. Azərbaycanın sədrliyi dövründə bu istiqamətlərə verilən diqqət AQEM-in yalnız siyasi müzakirələr üçün platforma deyil, həm də konkret əməkdaşlıq təşəbbüslərinin irəli sürüldüyü çoxtərəfli mexanizm kimi inkişafına xidmət edir. Zirvə Görüşünün mühüm nəticələrindən biri Laos Xalq Demokratik Respublikasının AQEM-ə yeni üzv dövlət kimi qəbul edilməsi oldu. Bu qərar təşkilatın coğrafi və siyasi əhatəsinin genişlənməsi, Asiya ölkələri arasında dialoqun daha inklüziv xarakter alması baxımından əlamətdar hadisədir. Yeni üzvlərin iştirakı müxtəlif təcrübələrin, baxışların və inkişaf prioritetlərinin ümumi müzakirələrə daxil edilməsinə imkan verir. Beləliklə, AQEM-in beynəlxalq əməkdaşlıq platforması kimi potensialı artır, regional məsələlərə daha geniş perspektivdən yanaşmaq imkanları yaranır. Azərbaycanın sədrliyi dövründə bu qərarın qəbul edilməsi ölkəmizin təşkilatın inkişafına verdiyi töhfələrin mühüm göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin AQEM-ə sədrliyin daha iki il müddətinə uzadılmasına göstərilən dəstəyə görə üzv dövlətlərə təşəkkür etməsi də Azərbaycanın üzərinə götürdüyü məsuliyyətin davam etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Sədrliyin davam etdirilməsi təşkilat çərçivəsində başlanmış təşəbbüslərin ardıcıllığını qorumaq, mövcud əməkdaşlıq mexanizmlərini inkişaf etdirmək və qarşıya qoyulmuş məqsədlərin həyata keçirilməsini sürətləndirmək üçün əlavə imkanlar yaradır. Bu, həm də üzv dövlətlərin Azərbaycanın təşkilatın fəaliyyətinə verdiyi töhfələrə və əməkdaşlığın inkişafı istiqamətindəki təşəbbüslərinə göstərdiyi etimadın ifadəsidir. Bakı Zirvə Görüşü Azərbaycanın beynəlxalq tədbirlərin keçirildiyi məkan kimi nüfuzunu və diplomatik əlaqələrin inkişafına verdiyi töhfəni bir daha nümayiş etdirdi. Müxtəlif regionları təmsil edən dövlətlərin rəhbərlərinin Bakıda bir araya gəlməsi ölkəmizin dialoq və əməkdaşlıq üçün əlverişli platforma yaratmaq imkanlarını ortaya qoydu. Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarda fəal iştirakı, çoxtərəfli təşəbbüsləri dəstəkləməsi və tərəfdaş dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı münasibətləri inkişaf etdirməsi onun xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindəndir. Bu siyasət ölkəmizin milli maraqlarının qorunması ilə yanaşı, regional və qlobal miqyasda sabitliyin gücləndirilməsinə də töhfə verir. Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə çıxışı Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərə dair prinsipial mövqeyini, sülh və təhlükəsizlik məsələlərinə yanaşmasını, eləcə də çoxtərəfli əməkdaşlığın inkişafına yönəlmiş prioritetlərini əhatə edən mühüm siyasi məzmun daşıyır. Çıxışda beynəlxalq hüquqa hörmət, dövlətlərin suverenliyinin qorunması, ikili standartların aradan qaldırılması və qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi kimi məsələlərin ön plana çəkilməsi müasir dünya siyasətinin əsas çağırışları ilə səsləşir. Bakı Zirvə Görüşü Azərbaycanın bu məsələlərin müzakirəsində fəal mövqe tutduğunu və beynəlxalq dialoqun inkişafına töhfə verməyə hazır olduğunu bir daha göstərdi. Azərbaycanın AQEM-ə sədrliyi çərçivəsində əldə olunan nəticələr isə təşkilatın gələcək fəaliyyətinin daha geniş əməkdaşlıq, qarşılıqlı anlaşma və praktiki təşəbbüslər üzərində qurulması üçün əlverişli zəmin yaradır. Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda nümayiş etdirdiyi siyasi iradə və əməkdaşlığa əsaslanan yanaşma ölkəmizin regional proseslərdəki rolunu möhkəmləndirməklə yanaşı, daha təhlükəsiz, sabit və qarşılıqlı etimada söykənən beynəlxalq münasibətlər sisteminin formalaşmasına xidmət edir.Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq platformalarda nümayiş etdirdiyi diplomatik fəaliyyət Azərbaycanın xarici siyasət prioritetlərinin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsinə və ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır. Dövlət başçısının müxtəlif beynəlxalq təşkilatların tribunasından səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın milli maraqlarının ifadəsi ilə yanaşı, qlobal problemlərin həllində dialoq və qarşılıqlı anlaşmanın əhəmiyyətini də ön plana çıxarır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın beynəlxalq təşəbbüslərdə fəal iştirakı ölkənin çoxtərəfli əməkdaşlıq mexanizmlərində rolunun inkişafına yönəlmiş siyasətin tərkib hissəsidir. Dövlət başçısının xarici siyasət fəaliyyətində iqtisadi tərəfdaşlıqların genişləndirilməsi, nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin gücləndirilməsi və yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi mühüm yer tutur. Bu yanaşma Azərbaycanın regional və beynəlxalq əlaqələrini müxtəlif sahələr üzrə inkişaf etdirməsinə imkan verir. Prezident İlham Əliyevin çıxışlarında Azərbaycanın tarixi təcrübəsinə, milli maraqlarına və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə istinad edilməsi ölkəmizin mövqeyinin ardıcıl şəkildə təqdim olunmasına xidmət edir. Dövlət başçısının beynəlxalq dialoqun inkişafına verdiyi diqqət müxtəlif dövlətlər arasında fikir mübadiləsinin genişləndirilməsi və ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi beynəlxalq görüşlər ölkənin diplomatik əlaqələrinin möhkəmlənməsi, tərəfdaşlarla təmasların intensivləşməsi və yeni əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi üçün əlverişli şərait yaradır. Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsləri çərçivəsində nəqliyyat, enerji, iqtisadiyyat və humanitar əlaqələr sahələrində əməkdaşlığın inkişafına diqqət yetirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində çoxşaxəli əlaqələr qurmaq strategiyasını əks etdirir. Dövlət başçısının regional sabitlik və davamlı sülh məsələlərinə dair mövqeyi Cənubi Qafqazda gələcəyə yönəlmiş münasibətlərin formalaşdırılması istiqamətində aparılan siyasi müzakirələrin mühüm hissəsini təşkil edir. Bütün bu istiqamətlər Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi, milli maraqlarının qorunması və ölkəmizin qlobal əməkdaşlıq proseslərində iştirakının genişləndirilməsi baxımından diqqətəlayiqdir.
Pirşağı qəsəbəsi 112 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi Sürəyya Xəlilova