Azərbaycan ilə Özbəkistanın ortaq türk irsinin qorunması və təşviqi istiqamətində həyata keçirdikləri təşəbbüslər bu böyük mənəvi irsin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından misilsiz əhəmiyyətə malikdir

 

Türk dünyası əsrlər boyu zəngin mədəniyyəti, qədim dövlətçilik ənənələri və geniş elmi-fəlsəfi irsi ilə bəşər sivilizasiyasının inkişaf axarını müəyyənləşdirən əsas güclərdən biri olmuşdur. Müasir dövrdə bu mənəvi xəzinəni sadəcə keçmişin xatirəsi kimi qorumaq kifayət etmir.Onu yaşatmaq, dərindən öyrənmək və gələcək nəsillərin dünyagörüşünə bərkitmək Türk dövlətlərinin xarici siyasətində və milli strategiyasında mərkəzi yer tutur. Bu kontekstdə Azərbaycan ilə Özbəkistanın ortaq türk irsinin qorunması və təşviqi istiqamətində həyata keçirdikləri təşəbbüslər bu böyük mənəvi irsin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından misilsiz əhəmiyyətə malikdir.

Bakı ilə Daşkənd arasında qurulan bu sarsılmaz bağlar təsadüfi geopolitik kəsişmələrin deyil, əsrlərin sınağından çıxmış dərin mədəni-tarixi varisliyin məntiqi nəticəsidir. Şərq İntibahının bənzərsiz simaları — Əhməd əl-Fərqani və Əbu Reyhan əl-Biruninin tədqiqatlarında Bərdə, Naxçıvan və Dərbənd kimi Azərbaycan şəhərlərinin etnoqrafik mənzərəsinə işıq salınması minillik elmi inteqrasiyanın ilk addımları idi. Ədəbi müstəvidə isə bu ruh birliyi dahi Nizami Gəncəvi poeziyasının Əlişir Nəvai təfəkkürünə verdiyi ilhamla zirvəyə ucalmışdır. Nəvainin Nizami "Xəmsə"sindən güc alaraq özbək (çağatay) türkcəsində eyni adı daşıyan incini yaratması, Füzuli divanlarının Səmərqənd və Buxara mədrəsələrində bədii sənət meyarına çevrilməsi xalqlarımızı eyni mənəvi kökə bağlayan sarsılmaz halqalardır. Bu gün Daşkənddəki Əbu Reyhan Biruni adına Şərqşünaslıq İnstitutunun zəngin xəzinəsində Xaqani, Nizami, Tusi və Şah İsmayıl Xətai əlyazmalarının xüsusi qayğı ilə mühafizə olunması bu tarixi doğmalığın canlı şahididir.

Ölkələrimiz digər türk təşkilatları çərçivəsində əməkdaşlığa da böyük əhəmiyyət verir. Özbəkistanın 2025-ci ilin may ayında Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun tamhüquqlu üzvü qəbul edilməsi əhəmiyyətli və dərin məmnunluq doğuran hadisə oldu. Zəngin tarixi irsə, qədim dövlətçilik ənənələrinə və özünəməxsus mədəni dəyərlərə malik Özbəkistanın bu Fonda qoşulması Türk dünyasının ortaq irsinin qorunması və təşviqi sahəsində əməkdaşlıq imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirəcək.

Qərərgahı Bakıda yerləşən Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun imkanlarının Özbəkistanın qoşulması ilə daha da genişlənməsi ortaq memarlıq abidələrinin bərpası, arxeoloji ekspedisiyaların təşkili, unikal əlyazmaların kataloqlaşdırılması və birgə akademik nəşrlərin işıq üzü görməsi üçün müstəsna zəmin yaradır. Xivədə təşkil olunan "Şuşa Günləri", Bakıda Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinə həsr edilən Türk Dünyası Həftəsində Özbəkistanın fəal təmsilçiliyi və iki ölkədə qarşılıqlı keçirilən Mədəniyyət Günləri bu platformanın verəcəyi praktiki bəhrələrin artıq real müstəvidə özünü göstərdiyini sübut edir. Daşkənddə Nizami Gəncəvi adına Özbəkistan Milli Pedaqoji Universitetinin fəaliyyət göstərməsi, Bakı və Daşkənd şəhərlərində ucaldılan Füzuli və Nəvai abidələri isə bu mənəvi birliyin şəhər mədəniyyətimizdəki silinməz izləridir.

Beləliklə, ölkələrimizin TDT, həmçinin digər türk təşkilatları çərçivəsində fəal əməkdaşlığı Türk dünyasının daha sıx inteqrasiyasına və beynəlxalq arenada vahid mövqeyinin möhkəmlənməsinə töhfə verməyə davam edəcək. Bakı və Daşkəndin birgə iradəsi ilə möhkəmlənən bu strateji xətt təkcə keçmişimizin zənginliyinə verilən dəyər deyil, həm də gələcək nəsillər üçün özünəinamlı, mütəşəkkil və mədəni baxımdan sarsılmaz bir Türk dünyasının inşasıdır.

170 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbin direktoru Ülviyyə Aslanova