Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi sürətlə dəyişir, yeni siyasi və iqtisadi mərkəzlər formalaşır, dövlətlər arasında əməkdaşlığın coğrafiyası genişlənir. Belə bir mərhələdə Azərbaycanın həyata keçirdiyi çoxşaxəli xarici siyasət ölkənin həm regional, həm də qlobal proseslərdə çəkisinin artmasına şərait yaradır. Prezident İlham Əliyevin Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin inkişafına xüsusi əhəmiyyət verməsi də bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycanın Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiyanı birləşdirən siyasi, iqtisadi və nəqliyyat körpüsünə çevrilməsi artıq yalnız coğrafi üstünlüklə deyil, həyata keçirilən konkret təşəbbüslər və qurulan strateji tərəfdaşlıqlarla müşayiət olunur.

Prezident İlham Əliyevin Qırğız Respublikasına işgüzar səfəri və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində keçirilən tədbirlərdə iştirakı Azərbaycanın Avrasiya məkanında genişlənən əlaqələrinin növbəti mühüm təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər. Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərinin müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsi iki ölkə arasında siyasi etimadın nə qədər möhkəm olduğunu göstərməklə yanaşı, bütövlükdə Türk dünyasında və Mərkəzi Asiya-Cənubi Qafqaz xəttində yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Dövlət başçısının səfər çərçivəsində apardığı müzakirələr Azərbaycanın müxtəlif siyasi platformalarda fəal iştirak edən, təşəbbüslərlə çıxış edən və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətlər qurmağa üstünlük verən dövlət olduğunu bir daha nümayiş etdirir.

Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə münasibətlərin inkişafı da Azərbaycanın xarici siyasətində çoxtərəfli diplomatiyaya verilən əhəmiyyətin göstəricisidir. Geniş coğrafiyanı əhatə edən bu platformada siyasi dialoqla yanaşı, iqtisadiyyat, nəqliyyat, enerji, təhlükəsizlik, texnologiya, elm, təhsil, mədəniyyət və digər istiqamətlər üzrə əməkdaşlıq imkanları mövcuddur. Azərbaycan üçün belə platformalarda iştirak yalnız siyasi dialoq baxımından deyil, ölkənin malik olduğu iqtisadi və logistika potensialının daha geniş coğrafiyada təqdim edilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat istiqamətlərinin kəsişməsində yerləşən ölkəmiz müasir liman, dəmir yolu, avtomobil yolları və digər infrastruktur imkanları ilə Avrasiyanın mühüm tranzit mərkəzlərindən biri olmaq imkanlarını davamlı şəkildə genişləndirir.

Azərbaycanın üstünlüklərindən biri də müxtəlif siyasi və iqtisadi məkanlar arasında əməkdaşlıq yaratmaq qabiliyyətidir. Ölkəmiz həm Avropa, həm Asiya, həm Türk dünyası, həm də digər beynəlxalq platformalarla qarşılıqlı maraqlara söykənən münasibətlər qurur. Bu siyasətin əsas xüsusiyyəti hansısa bir istiqamətlə məhdudlaşmamaq, milli maraqları qorumaqla mümkün tərəfdaşlıq imkanlarından səmərəli istifadə etməkdir. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə artan siyasi dialoqu, nəqliyyat və enerji layihələri, qarşılıqlı investisiyalar və iqtisadi təşəbbüslər gələcəkdə Xəzər üzərindən formalaşan əməkdaşlıq məkanının əhəmiyyətini daha da yüksəldə bilər.

Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq platformalarda diqqətə çatdırdığı əsas məsələlərdən biri Azərbaycanın yaratdığı yeni regional reallıqdır. Ölkəmizin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam təmin etməsindən sonra qarşıya qoyulan əsas məqsədlərdən biri Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitliyin və əməkdaşlıq mühitinin formalaşdırılmasıdır. Azərbaycanın Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atdığı addımlar, iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin yaradılması ilə bağlı yanaşması regionun qarşıdurma məkanından əməkdaşlıq coğrafiyasına çevrilməsi üçün yeni perspektivlər açır. Bu yanaşma göstərir ki, Azərbaycan əldə etdiyi tarixi nəticələri yalnız hərbi-siyasi müstəvidə deyil, regionun gələcək iqtisadi inkişafının təmin olunması istiqamətində də dəyərləndirməyə çalışır.

Yeni nəqliyyat kommunikasiyalarının yaradılması bu prosesin ən mühüm istiqamətlərindən biri hesab edilə bilər. Cənubi Qafqazda maneəsiz və etibarlı bağlantıların qurulması Azərbaycanla yanaşı, Mərkəzi Asiya dövlətləri, Türkiyə və daha geniş Avrasiya coğrafiyası üçün əlavə imkanlar vəd edir. Xəzər dənizi üzərindən gələn yük axınlarının Azərbaycan ərazisindən Qərbə istiqamətləndirilməsi ölkəmizin tranzit əhəmiyyətini artırmaqla bərabər, region dövlətlərinin dünya bazarlarına çıxış imkanlarını da genişləndirə bilər. Beləliklə, Azərbaycan sadəcə tranzit ərazisi deyil, müxtəlif iqtisadi məkanları vahid logistika zəncirində birləşdirən strateji tərəfdaş mövqeyini gücləndirir.

Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərə yanaşmasında diqqət çəkən digər mühüm prinsip beynəlxalq hüququn işlək mexanizmə çevrilməsinin vacibliyidir. Prezident İlham Əliyevin BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi qətnamələrin icrası ilə bağlı effektiv mexanizmlərin yaradılmasının zəruriliyini gündəmə gətirməsi bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsi uzun illər icrasız qalmış beynəlxalq qərarların taleyi məsələsini də dünya gündəminə gətirir. Dövlət başçısının mövqeyi ondan ibarətdir ki, beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarlar yalnız siyasi sənəd olaraq qalmamalı, onların həyata keçirilməsini təmin edən real vasitələr mövcud olmalıdır. Bu, beynəlxalq institutlara etimadın və onların qlobal təhlükəsizlik sistemində rolunun gücləndirilməsi baxımından mühüm məsələdir.

Azərbaycan eyni zamanda çoxtərəfli əməkdaşlığın gücləndirilməsini qlobal çağırışların həllində mühüm vasitələrdən biri hesab edir. Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi dövründə əldə olunan təcrübə, Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində fəallıq, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə genişlənən münasibətlər və digər beynəlxalq platformalarda irəli sürülən təşəbbüslər Bakının fərqli siyasi coğrafiyalar arasında dialoqun tərəfdarı olduğunu göstərir. Azərbaycan qarşıdurmaların dərinləşməsindən deyil, dövlətlərin qarşılıqlı maraqlar əsasında əməkdaşlığından çıxış edən siyasi xətt nümayiş etdirir.

Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərin genişlənməsi isə bu siyasətin gələcək perspektivləri baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanı region ölkələri ilə tarixi, mədəni və mənəvi bağlarla yanaşı, artıq böyük iqtisadi layihələr və strateji maraqlar da birləşdirir. Xəzərin iki sahili arasında artan yükdaşımalar, Orta Dəhlizin imkanlarının genişləndirilməsi, enerji əməkdaşlığı, investisiya layihələri və qarşılıqlı siyasi dəstək münasibətləri yeni mərhələnin əsas elementlərinə çevrilir. Bu mənada Azərbaycan Mərkəzi Asiyanın Qərbə açılan mühüm istiqamətlərindən biri, Mərkəzi Asiya isə Azərbaycan üçün geniş Avrasiya bazarlarına aparan strateji tərəfdaşlıq məkanıdır.

Prezident İlham Əliyevin Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının platformasından səsləndirdiyi fikirlər də Azərbaycanın gələcəyə hesablanmış xarici siyasət kursunun mahiyyətini ortaya qoyur. Bu siyasətdə milli maraqların qorunması, suverenliyə hörmət, beynəlxalq hüquq, qarşılıqlı faydalı iqtisadi əməkdaşlıq, nəqliyyat bağlantılarının genişləndirilməsi və davamlı sülh bir-birini tamamlayan istiqamətlər kimi çıxış edir. Azərbaycan artıq yalnız Cənubi Qafqazda baş verən proseslərin iştirakçısı deyil, Mərkəzi Asiyadan Avropaya qədər uzanan geniş coğrafiyada siyasi dialoqa, iqtisadi inteqrasiyaya və nəqliyyat bağlantılarına təsir göstərən mühüm dövlətlərdən biri kimi mövqeyini möhkəmləndirir. Ölkənin artan diplomatik fəallığı və strateji layihələri göstərir ki, Azərbaycan dəyişən dünya düzənində öz imkanlarını düzgün qiymətləndirərək yeni əməkdaşlıq xəritəsinin formalaşmasında fəal iştirak etmək xəttini davam etdirir.