Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə görüşündəki çıxışı Azərbaycanın münaqişə tarixi, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq hüquqa münasibəti ilə bağlı mühüm məqamları bir daha gündəmə gətirdi. Müharibə insan həyatına son qoyan, ailələri parçalayan, şəhər və kəndləri dağıdan, insanların yaddaşında dərin izlər buraxan ağır faciədir. Heç bir xalq doğma torpaqlarından didərgin düşmək, yaxınlarını itirmək və illərlə münaqişə şəraitində yaşamaq istəməz. Azərbaycan xalqı da uzun illər ərzində bu ağrıları yaşayıb. 1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi nəticəsində Azərbaycan ərazilərinin bir hissəsi işğal edildi, yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşdü. Şəhər və kəndlər dağıdıldı, tarixi və mədəni irsimizə ciddi ziyan dəydi. BMT Təhlükəsizlik Şurası 1993-cü ildə Azərbaycanın işğal olunmuş əraziləri ilə bağlı bir sıra qətnamələr qəbul etsə də, həmin sənədlərin icrası uzun müddət təmin olunmadı. Azərbaycan illərlə münaqişənin sülh yolu ilə həllinə ümid etdi. Danışıqlar aparıldı, beynəlxalq vasitəçilik mexanizmlərinə müraciət edildi. Lakin münaqişənin həlli istiqamətində əldə olunan nəticələr işğalın aradan qaldırılması üçün kifayət etmədi. Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə görüşündəki çıxışında vurğulanan məqamlardan biri də beynəlxalq təşkilatların qərarlarının icrasını təmin edən təsirli mexanizmlərin vacibliyi idi. 2020-ci ilin payızında başlanan 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixinin mühüm mərhələsinə çevrildi. Azərbaycan Ordusu döyüş meydanında böyük qəhrəmanlıq göstərərək işğal altında olan ərazilərin əhəmiyyətli hissəsini azad etdi. 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatlar dayandırıldı. Azərbaycanın rəsmi mövqeyinə görə, müharibə ölkəmizin seçimi olmayıb; Azərbaycan uzun illər davam edən işğala və yaranmış təhlükələrə cavab olaraq öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa etmək üçün mübarizə aparıb. 2023-cü ilin sentyabrında keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycan öz suverenliyini ölkənin bütün ərazisində bərpa etdi. Bu hadisə ölkənin ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi baxımından mühüm tarixi mərhələ oldu. Azərbaycanın mübarizəsi yalnız hərbi qələbə ilə deyil, həm də müharibədən sonrakı mövqeyi ilə qiymətləndirilməlidir. Azərbaycan rəhbərliyi müharibədən sonra regionda sülhün və sabitliyin təmin edilməsinin vacibliyini dəfələrlə vurğulayıb. Bu mesajın mühüm mənası var: qələbə əldə etmək qədər sülhü qorumaq da böyük məsuliyyət tələb edir. Müharibənin ağrılarını yaşamış xalqlar üçün sabitlik, təhlükəsizlik və gələcəyə inam xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan üçün də əsas məqsədlərdən biri suverenliyin qorunması, regionda davamlı sülhün möhkəmləndirilməsi və gələcək nəsillərin müharibə təhlükəsindən uzaq yaşamasıdır. Beynəlxalq hüququn aliliyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əgər beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarlar vaxtında və səmərəli şəkildə icra edilmirsə, münaqişələrin uzanması və yeni qarşıdurmaların yaranması riski artır. Buna görə də beynəlxalq hüquq yalnız sənədlərdə əks olunan prinsiplərdən ibarət olmamalı, real həyatda da təmin edilməlidir. “Müharibə bizim seçimimiz olmayıb” fikri sadəcə siyasi bəyanat deyil, Azərbaycanın münaqişə tarixini, xalqımızın yaşadığı faciələri və torpaqlarımızın azadlığı uğrunda apardığı mübarizəni ifadə edən mövqedir. Bu fikir keçmişin unudulmamasını, tarixi hadisələrin obyektiv qiymətləndirilməsini və beynəlxalq hüququn bütün dövlətlərə münasibətdə eyni prinsiplərlə tətbiq olunmasını tələb edir. Azərbaycan xalqı Vətən müharibəsində öz iradəsini, birliyini və qəhrəmanlığını nümayiş etdirdi. Bu gün isə qarşıda duran əsas vəzifə qazanılmış nailiyyətləri qorumaq, sülhü möhkəmləndirmək və gələcək nəsillərə təhlükəsiz həyat bəxş etməkdir. Tarix göstərir ki, ədalətin bərqərar olması üçün yalnız güc deyil, həm də prinsipiallıq, milli birlik və beynəlxalq hüquqa hörmət vacibdir. Azərbaycanın mesajı aydındır: müharibə xalqımızın seçimi olmayıb, lakin öz torpaqlarını, suverenliyini və gələcəyini qorumaq Azərbaycanın ayrılmaz hüququdur. Davamlı sülh isə bu hüquqların qarşılıqlı hörmət və ədalət əsasında tanınması ilə mümkündür.
Sabunçu rayonu Bakıxanov qəsəbəsi Rasim Quliyev adına 107 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin psixoloqu Gülarə İsmayılova