Hər bir xalqın inkişaf yolunu müəyyən edən əsas amillərdən biri onun sözə, düşüncəyə və azad fikrə verdiyi dəyərdir. Bu baxımdan Azərbaycan milli mətbuatı təkcə informasiya daşıyıcısı deyil, həm də milli özünüdərkin, maarifçiliyin, dövlətçilik ideyalarının və ictimai şüurun formalaşmasının mühüm sütunlarından biri kimi tarixə düşmüşdür. Hər il 22 iyul tarixinin Milli Mətbuat Günü kimi qeyd olunması da bu şərəfli yolun başlanğıcına ehtiramın ifadəsidir. 1875-ci il iyulun 22-də görkəmli maarifçi, alim və publisist Həsən bəy Zərdabi tərəfindən nəşr olunan “Əkinçi” qəzeti Azərbaycan milli mətbuatının əsasını qoydu. Cəmi 56 nömrəsi işıq üzü görsə də, “Əkinçi” qəzeti xalqın maariflənməsinə, ana dilinin inkişafına, milli düşüncənin formalaşmasına və cəmiyyətin tərəqqisinə xidmət edən böyük bir məktəb yaratdı. Həsən bəy Zərdabi yaxşı bilirdi ki, xalqın inkişafı yalnız elm, təhsil və düzgün informasiya ilə mümkündür. Məhz buna görə də o, qəzeti sadəcə xəbər vasitəsi kimi deyil, cəmiyyətin gələcəyini dəyişdirəcək ideyaların tribunası kimi görürdü. “Əkinçi”dən sonra “Ziya”, “Kəşkül”, “Şərqi-Rus”, “Molla Nəsrəddin”, “Füyuzat”, “İrşad”, “Açıq söz” kimi nəşrlər Azərbaycan mətbuatının inkişafına mühüm töhfələr verdi. Bu mətbu orqanlar milli oyanışın güclənməsində, ana dilinin qorunmasında, maarifçilik ideyalarının yayılmasında, cəmiyyətin sosial problemlərinin gündəmə gətirilməsində və ictimai fikrin formalaşmasında əvəzsiz rol oynadılar. Onların səhifələrində qələmə alınan yazılar bir dövrün mənzərəsini əks etdirməklə yanaşı, gələcək nəsillər üçün də qiymətli tarixi mənbəyə çevrildi. Azərbaycan öz dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra milli mətbuat yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Müstəqillik illərində söz və fikir azadlığının təmin edilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı, hüquqi baza təkmilləşdirildi və medianın fəaliyyət imkanları genişləndirildi. Xüsusilə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra mətbuatın inkişafına dövlət qayğısı daha da gücləndi. 1998-ci ildə senzuranın ləğv edilməsi Azərbaycan mətbuatının tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Bu qərar medianın daha sərbəst fəaliyyət göstərməsi, cəmiyyətin obyektiv informasiya almaq hüququnun təmin edilməsi və demokratik dəyərlərin inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdı. Bu siyasi kurs bu gün də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Dövlət başçısının rəhbərliyi ilə informasiya siyasətinin müasir çağırışlara uyğunlaşdırılması, media sahəsində institusional islahatların həyata keçirilməsi, jurnalistlərin sosial rifahının yaxşılaşdırılması və peşə fəaliyyətinin dəstəklənməsi istiqamətində mühüm layihələr reallaşdırılır. Medianın inkişafına yönəlmiş qanunvericilik islahatları, rəqəmsal transformasiya prosesinin sürətləndirilməsi və peşəkar jurnalistikanın təşviqi informasiya məkanının daha sağlam və məsuliyyətli şəkildə formalaşmasına xidmət edir. Müasir dövrdə informasiya ən strateji resurslardan biri hesab olunur. Dünyada baş verən siyasi, iqtisadi və sosial proseslər göstərir ki, informasiya uğrunda mübarizə artıq dövlətlərin təhlükəsizlik məsələlərinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Belə bir şəraitdə jurnalistin üzərinə düşən məsuliyyət daha da artır. O, hadisələri yalnız işıqlandırmır, həm də cəmiyyətin informasiya təhlükəsizliyinin qorunmasına, ictimai rəyin düzgün istiqamətləndirilməsinə və həqiqətin müdafiəsinə xidmət edir. Dəqiqlik, obyektivlik, peşəkarlıq və operativlik jurnalist fəaliyyətinin əsas prinsipləri olaraq öz aktuallığını qoruyur. Azərbaycan jurnalistləri xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə böyük peşəkarlıq nümayiş etdirdilər. Döyüş bölgələrindən hazırlanan reportajlar, operativ xəbərlər və analitik materiallar dünya ictimaiyyətinə həqiqətlərin çatdırılmasında mühüm rol oynadı. Media nümayəndələri informasiya cəbhəsində ölkəmizin milli maraqlarını müdafiə edərək Ermənistan tərəfindən yayılan dezinformasiyalara qarşı prinsipial mövqe sərgilədilər. Bəzi jurnalistlər hətta həyatlarını riskə ataraq ən təhlükəli ərazilərdən məlumatlar hazırladılar və bununla da peşələrinə sədaqətin ən parlaq nümunəsini nümayiş etdirdilər. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında da medianın rolu böyükdür. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən layihələr, qurulan yeni şəhər və kəndlər, bərpa olunan tarixi-mədəni irs nümunələri, inşa edilən yollar, hava limanları və sosial obyektlər jurnalistlərin hazırladığı materiallar vasitəsilə geniş auditoriyaya təqdim olunur. Bu, həm ölkənin inkişafının nümayiş etdirilməsi, həm də Azərbaycanın haqq səsinin beynəlxalq aləmdə daha güclü eşidilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafı media mühitinə də yeni imkanlar qazandırıb. İnternet jurnalistikası, sosial media platformaları, multimedia məhsulları və süni intellekt əsaslı texnologiyalar informasiyanın hazırlanması və yayılması prosesini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Bununla yanaşı, saxta xəbərlər, manipulyasiya və dezinformasiya kimi problemlər də aktuallaşıb. Məhz belə bir dövrdə peşəkar jurnalistikanın rolu daha da artır. Cəmiyyət etibarlı informasiya mənbəyinə, faktlara söykənən xəbərlərə və məsuliyyətli media fəaliyyətinə hər zamankından daha çox ehtiyac duyur. Milli mətbuatın gələcəyi peşəkar kadrların yetişdirilməsindən, etik prinsiplərə sadiqlikdən, müasir texnologiyaların düzgün tətbiqindən və jurnalistikanın cəmiyyət qarşısındakı məsuliyyətinin qorunmasından keçir. Güclü media güclü dövlətin mühüm dayaqlarından biridir. Çünki düzgün və operativ informasiya cəmiyyətin inkişafına, vətəndaş həmrəyliyinin möhkəmlənməsinə, milli maraqların qorunmasına və demokratik dəyərlərin inkişafına xidmət edir. 22 İyul – Milli Mətbuat Günü yalnız jurnalistlərin peşə bayramı deyil. Bu tarix həm də həqiqətə xidmət edən qələmin, cəmiyyətə işıq tutan sözün, milli düşüncəni yaşadan maarifçiliyin və dövlətçilik ənənələrinin bayramıdır. 151 il əvvəl “Əkinçi” ilə başlayan bu şərəfli yol bu gün müasir Azərbaycan mediasında uğurla davam edir. Zaman dəyişir, informasiya vasitələri yenilənir, texnologiyalar inkişaf edir, lakin jurnalistikanın əsas missiyası dəyişməz qalır: cəmiyyətə doğru, obyektiv və etibarlı informasiya çatdırmaq, həqiqəti qorumaq və milli maraqlara sədaqətlə xidmət etmək. Məhz bu dəyərlər Azərbaycan milli mətbuatının dünənini olduğu kimi, bu gününü və gələcəyini də müəyyən edən əsas meyarlardır.
Pirşağı qəsəbəsi, 112 nömrəli tam orta məktəbin Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi Əfşan Umarova.