Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlər dünya miqyasında nadir strateji tərəfdaşlıq nümunələrindən biri hesab olunur. Tarixi köklərə, ortaq dilə, mədəniyyətə və milli-mənəvi dəyərlərə söykənən bu əlaqələr zaman keçdikcə daha da möhkəmlənmiş, siyasi, iqtisadi və hərbi sahələrdə müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlmişdir. Bu gün iki qardaş ölkə arasında formalaşmış strateji əməkdaşlıq təkcə regional təhlükəsizliyə deyil, həm də hər iki dövlətin iqtisadi inkişafına mühüm töhfələr verir.
Azərbaycan və Türkiyə iqtisadi əməkdaşlığının əsas istiqamətlərindən biri enerji sektorudur. Azərbaycanın zəngin neft və təbii qaz ehtiyatlarının beynəlxalq bazarlara çıxarılmasında Türkiyə mühüm tranzit ölkə rolunu oynayır. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri, Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri və Trans-Anadolu Təbii Qaz Boru Kəməri (TANAP) layihələri bu əməkdaşlığın ən mühüm nümunələrindəndir. Həmin layihələr sayəsində Azərbaycan öz enerji resurslarını dünya bazarlarına daha geniş şəkildə ixrac etmək imkanı qazanmış, Türkiyə isə Avropa ilə Asiya arasında strateji enerji qovşağına çevrilmişdir. Bu layihələr hər iki ölkəyə böyük iqtisadi gəlirlər gətirməklə yanaşı, enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində də mühüm rol oynayır.
İki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin inkişafında nəqliyyat və logistika sahəsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə Orta Dəhliz çərçivəsində həyata keçirilən layihələr Avropa ilə Asiya arasında ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə xidmət edir. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xətti regionun ən mühüm nəqliyyat layihələrindən biri kimi çıxış edir. Bu marşrut vasitəsilə yükdaşımaların həcmi artır, tranzit imkanları genişlənir və yeni iqtisadi perspektivlər yaranır. Azərbaycanın və Türkiyənin bu sahədə birgə fəaliyyəti onların beynəlxalq ticarət sistemində mövqelərinin güclənməsinə şərait yaradır.
Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin inkişafında mühüm hadisələrdən biri 2021-ci il iyunun 15-də imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti və Türkiyə Respublikasının Prezidenti tərəfindən imzalanan bu sənəd iki ölkə arasında münasibətlərin müttəfiqlik səviyyəsində inkişaf etdirilməsini rəsmiləşdirmişdir. Şuşa Bəyannaməsində siyasi dialoq, müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıqla yanaşı, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi, enerji və nəqliyyat layihələrinin inkişafı kimi məsələlər xüsusi yer tutur. Bu sənəd Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığının gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən mühüm strateji yol xəritəsi hesab olunur.
Türkiyə Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biridir. Eyni zamanda Azərbaycan da Türkiyə iqtisadiyyatına ən çox investisiya yatıran ölkələr sırasında yer alır. Azərbaycan şirkətləri Türkiyədə enerji, neft-kimya, logistika və digər sahələrdə iri layihələr həyata keçirirlər. Qarşılıqlı investisiyalar minlərlə yeni iş yerinin açılmasına, istehsal potensialının genişlənməsinə və iqtisadi sabitliyin möhkəmlənməsinə şərait yaradır. Bundan əlavə, sahibkarlıq fəaliyyəti üçün yaradılan əlverişli mühit iki ölkə arasında biznes əlaqələrinin daha da genişlənməsinə imkan verir.
İqtisadi əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri də turizm sektorudur. Qarşılıqlı səfərlərin sayının artması, viza prosedurlarının sadələşdirilməsi və hava nəqliyyatı imkanlarının genişləndirilməsi turizm sahəsində əməkdaşlığın inkişafına müsbət təsir göstərir. Hər il milyonlarla Azərbaycan və Türkiyə vətəndaşı qarşılıqlı səfərlər edir ki, bu da xidmət sektorunun inkişafına və iqtisadi dövriyyənin artmasına töhfə verir.
Azərbaycan və Türkiyə arasında strateji müttəfiqlik beynəlxalq arenada da hər iki ölkənin mövqelərinin güclənməsinə xidmət edir. Regional layihələrdə birgə iştirak, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək və ortaq maraqların müdafiəsi əməkdaşlığın daha da dərinləşməsinə şərait yaradır. Bu münasibətlər yalnız iki dövlət üçün deyil, bütövlükdə region üçün sabitlik, təhlükəsizlik və iqtisadi tərəqqi mənbəyi kimi çıxış edir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanın Türkiyə ilə strateji müttəfiqliyi hər iki ölkənin iqtisadi inkişafına böyük təkan verir. Enerji, nəqliyyat, logistika, investisiya və turizm sahələrində həyata keçirilən birgə layihələr iqtisadi əlaqələrin davamlı şəkildə genişlənməsini təmin edir. Xüsusilə Şuşa Bəyannaməsi bu əməkdaşlığın hüquqi və siyasi əsaslarını daha da möhkəmləndirərək yeni imkanların yaranmasına şərait yaratmışdır. Qardaşlıq, qarşılıqlı etimad və ortaq maraqlara əsaslanan Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri gələcəkdə də hər iki ölkənin inkişafına və regionun rifahına mühüm töhfələr verməyə davam edəcəkdir.

Zabrat qəsəbəsi, 192 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin
tarix müəllimi Elxan İsmayılov