Azərbaycan ilə İtaliya arasında strateji tərəfdaşlıq münasibətləri son onillikdə regionun və Avropanın siyasi gündəmində mühüm yer tutmuşdur. 2026-cı il mayın 4-də Prezident İlham Əliyev və Baş nazir Ciorcia Meloni tərəfindən verilən birgə bəyanat bu münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir. Bu bəyanat sadəcə diplomatik protokolun bir hissəsi deyil, əksinə, iki ölkənin uzunmüddətli maraqlarının, enerji təhlükəsizliyinin və siyasi sabitliyin təmin olunmasına yönəlmiş strateji baxışın ifadəsidir.

Statistik rəqəmlər də ölkələrimiz arasında əlaqələrin yüksələn xətlə inkişafı barədə aydın təsəvvür yaradır. Belə ki, iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin əsasını Azərbaycanın ixracatı təşkil edir. Azərbaycanın İtaliya ilə ticarət dövriyyəsinin həcmi artıb. İtaliyanın da Cənubi Qafqaz ölkələri arasında əsas ticarət tərəfdaşı Azərbaycandır. Ölkələrimiz arasında ticarət dövriyyəsi çoxşaxəlidir və daim genişlənir. İtaliya şirkətləri Azərbaycanda iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində, xüsusilə də qeyri-neft sektorunda çox geniş təmsil olunurlar. Hazırda İtaliya işgüzar dairələri, həmçinin Azərbaycanda böyük məbləğdə sərmayələr qoyur, həyata keçirilən bir sıra beynəlxalq əhəmiyyətli layihələrdə iştirak edirlər. Təkcə onu demək kifayətdir ki, Azərbaycanda 100-dən çox İtaliya investisiyalı kommersiya qurumu sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, tikinti, ticarət, xidmət və digər sahələrdə fəaliyyət göstərir. Ölkələrimizin enerji sahəsində əməkdaşlığı da yüksək səviyyədədir. İtaliya Azərbaycandan xam neft və neft məhsullarının ixracında ən iri ticarət tərəfdaşına çevrilib. Cənub Qaz Dəhlizi və onun tərkib hissəsi olan Trans-Adriatik qaz boru kəməri (TAP) ikitərəfli enerji əməkdaşlığını və İtaliyanın enerji təhlükəsizliyini möhkəmləndirən vacib amildir.

Azərbaycan-İtaliya münasibətlərinin tarixi inkişafına nəzər saldıqda, 2014-cü ildə imzalanmış ilk strateji tərəfdaşlıq bəyanaməsi bu əlaqələrin başlanğıc nöqtəsi olmuşdur. Həmin sənəd iki ölkə arasında enerji, iqtisadiyyat və mədəniyyət sahələrində əməkdaşlığın əsaslarını qoymuşdur. 2020-ci ildə imzalanmış ikinci bəyanamə isə bu münasibətləri daha da gücləndirmiş, tərəflərin qarşılıqlı maraqlarını genişləndirmişdir. Bu sənədlər Azərbaycanın Avropaya enerji ixracında mühüm rolunu təsdiqləyərək, İtaliyanın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə töhfə vermişdir.

Enerji sahəsi Azərbaycan-İtaliya tərəfdaşlığının əsas sütunlarından biridir. Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Azərbaycanın təbii qazının İtaliyaya çatdırılması Avropanın enerji təhlükəsizliyində həlledici rol oynayır. Bu layihə təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Avropanın etibarlı enerji tərəfdaşı kimi çıxış edir, İtaliya isə bu əməkdaşlıqdan faydalanaraq öz enerji balansını gücləndirir.

Diplomatik əlaqələrin yaradılmasından ötən müddət ərzində münasibətlərin güclənməsinə istiqamətlənmiş strateji tərəfdaşlıq siyasəti Azərbaycan və İtaliya xalqlarının dostluq əlaqələrini möhkəmləndirməyə imkan verir.

Nəbi Hacıyev-YAP Sabunçu rayon təşkilatının məsləhətçisi